---
title: آنالیز ریسک
description: "**این ارزیابی  بر اساس *****Failure mode and effects analysis***** (*****FMEA)***** ****است  در واقع****FMEA****ابزار ارزیابی خطربرای شناسایی سیستماتیک حالات خطا در فرایند و یا سیستم می باشد.** - **حالات خطا (Failure Mode): شکست، خطر بالقوه در فرایند یا سیستم** - **اثرات (Effects): تاثیراتی است…"
url: "https://treata.software/docs/%d9%85%d8%af%db%8c%d8%b1%db%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%a7%d8%b1%d8%b2%db%8c%d8%a7%d8%a8%db%8c-%d8%b1%db%8c%d8%b3%da%a9/"
updated: "2025-04-05"
category: مدیریت ریسک
---

# آنالیز ریسک

**این ارزیابی  بر اساس *****Failure mode and effects analysis***** (*****FMEA)***** ****است  در واقع****FMEA****ابزار ارزیابی خطربرای شناسایی سیستماتیک حالات خطا در فرایند و یا سیستم می باشد.**

- **حالات خطا (Failure Mode): شکست، خطر بالقوه در فرایند یا سیستم**
- **اثرات (Effects): تاثیراتی است که روی داد حالات خطا به دنبال خواهد داشت.**

**شناسايی خطر (Hazard Identification) :فرآیند شناسایی وجود یک خطر و تعیین مشخصات آن
آنالیز ريسک (Risk Analysis): فرآیند تعیین پارامترهای (احتمال و شدت) ریسک و تخمین ریسک.
ارزشیابی ريسک(Risk Evaluation): فرآیند ارزشیابی ریسک ناشی از خطرات ، بـا توجـه بـه کفایـت هـر گونـه
کنترل های موجود و تصمیم گیری در خصوص اینکه آیا ریسک قابل قبول می باشد یا خیر ؟
ارزيابی ريسک(Risk Assessment): فرآیندی است شامل شناسایی خطر، آنالیز ریسک و ارزشیابی ریسک.
ريسک قابل قبول(Acceptable Risk): ریسکی که به سطحی کاهش یافته باشد که با توجه به مقررات قـانونی و
خط مشی ایمنی و بهداشت حرفه ای برای سازمان قابل تحمل باشد**
**ايمنی (Safety): میزان یا درجه دور بودن از خطرات و یا در امان بودن از ریسک غیرقابل قبول یک خطر**

**تعیین اولویت خطر**

- **شدت خطر   Severity  یا اهمیت تاثیر خطا بر مشتریان**
- **احتمال روی داد   Occurrence  احتمال رخ داد حالت خطا و بروز تاثیرات آن**
- **قابلیت شناسایی  Detectability   احتمال کشف خط**ا

**جدول شدت (Severity)**: **به منظور تخمین شدت، اثر خطا بر مبنای جدول زیر تعیین می گردد. در این رابطه عدد 1 دلالت برجدی نبودن اثر خطا از دید مشتری و کارکنان مرتبط با محصول و عدد 10 بیانگر بدترین نوع اثرات می باشد.**

| **میزان خطر** | **اثر خطا** | **عدد** |
| --- | --- | --- |
| **مخاطره آمیز و پر خطر** | **اثر خرابی مخاطره آمیز است، ایمنی را بدون اخطار قبلی تحت الشعاع قرار می­دهد و مغایر با قوانین و استاندارد است.** | **10** |
| **جدی** | **اثر بالقوه شدیدی وجود دارد، ممکن است موجب توقف ارائه خدمت بدون حادثه خطرناک شود، امکان تداخل با قوانین دولتی و یا گرفتاری­های حقوقی وجود دارد و ادامه خدمات ممکن نیست.** | **9** |
| **بسیار زیاد** | **فرد خیلی ناراضی است، ایمنی را به مخاطره می­اندازد اما ارائه خدمات متوقف نمی­شود.** | **8** |
| **زیاد** | **فرد ناراضی است، عملکرد (ارائه خدمات) تحت تاثیر قرار گرفته اما متوقف نشده است، بعید است ارائه خدمات ادامه داشته باشد.** | **7** |
| **مهم** | **فرد احساس نارضایتی می­کند، عملکرد سرویس (ارائه خدمت) افت می­کند، اما متوقف نشده است، ارائه سرویس ممکن است ادامه یابد.** | **6** |
| **متوسط** | **فرد کمی ناراضی است، اثر متوسطی بر عملکرد سرویس (ارائه خدمت) دارد اما متوقف نشده است، ارائه سرویس ادامه خواهد داشت.** | **5** |
| **کم** | **فرد کمی رنجیده می­شود، اثر کمی بر عملکرد سرویس (ارائه خدمت) دارد اما متوقف نشده است، ارائه سرویس ادامه خواهد داشت.** | **4** |
| **نسبتاً کم** | **فرد نسبتاً رنجیده می­شود، اثر بسیار کمی بر عملکرد سرویس (ارائه خدمت) دارد.** | **3** |
| **بسیار ناچیز** | **فرد رنجیده نمی­شود، اثر بسیار کمی بر عملکرد سرویس (ارائه خدمت) دارد.** | **2** |
| **هیچ** | **بدون اثر** | **1** |

**جدول وقوع (Occurrence)**:**به منظور تخمین وقوع، احتمال بروز خطا مورد بررسی قرار می گیرد. این احتمال از 1 الی 10 به هر خطا نسبت داده می شود که 1 مربوط به حالت غیر ممکن و 10 مربوط به حالتی است که خطا یقینا رخ می دهد.**

| **میزان وقوع** | **درصد بروز خطا** | **عدد** |
| --- | --- | --- |
| **غیر ممکن بسیار بعید** | **کمتر از****0.01** | **1** |
| **وقوع بعید** | **0.011-0.20** | **2** |
| **وقوع با شانس ناچیز** | **0.210-0.60** | **3** |
| **تعداد وقوع کم** | **0.610-2.00** | **4** |
| **گاه و بی گاه رخ می دهد** | **2.001-5.00** | **5** |
| **معمولا رخ می دهد** | **5.001-10.00** | **6** |
| **اغلب رخ می دهد** | **10.001-15.00** | **7** |
| **زیاد رخ می دهد** | **15.001-20.00** | **8** |
| **بسیار رخ می دهد** | **20.001-25.00** | **9** |
| **یقیناً رخ می دهد** | **بیش از****25****درصد** | **10** |

**جدول تشخیص (Detection)**: **به منظور تخمین تشخیص، امکان تشخیص خطا در مراحل مختلف بر مبنای جدول زیر تعیین می گردد. در این رابطه عدد 1 دلالت بر وجود بیشترین کنترل که می تواند به طور یقین خطا را شناسایی نماید و عدد 10 به منزله عدم وجود کنترل و متعاقب آن کمترین میزان شناسایی خطا می باشد.**

| **تشخیص** | **معیار** | **عدد** |
| --- | --- | --- |
| **امکان پذیر** | **هیچ کنترلی برای شناسایی خطا وجود ندارد** | **10** |
| **بعید** | **کنترل وجود دارد اما قابل اطمینان نیست، بسیار ناکار آمد است و یا موثر بودن آن معلوم نیست.** | **9** |
| **بسیار ناچیز** | **کنترل در شناسایی خطا دارای شانس ناچیزی است.** | **8** |
| **ناچیز** | **کنترل در شناسایی خطا شانس ناچیز دارد و موثر بودن کنترل نیز ناچیز است.** | **7** |
| **کم** | **کنترل در شناسایی خطا شانس کمی دارد و موثر بودن کنترل نیز کم است.** | **6** |
| **متوسط** | **کنترل در شناسایی و کشف خطا شانس متوسطی دارد و قابلیت اطمینان و موثر بودن کنترل متوسط است.** | **5** |
| **نسبتاً متوسط** | **کنترل در شناسایی و کشف خطا شانس خوبی دارد و قابلیت اطمینان و موثر بودن کنترل خوب است.** | **4** |
| **زیاد** | **کنترل در شناسایی و کشف خطا شانس زیادی دارد و امکان عدم تشخیص خطا بسیار ناچیز است.** | **3** |
| **بسیار زیاد** | **کنترل در شناسایی و کشف خطا خیلی زیاد است و امکان عدم تشخیص خطا بسیار ناچیز است.** | **2** |
| **کاملاً قطعی** | **کنترل قطعاً قادر به شناسایی و کشف خطا است.** | **1** |

**نرم افزار عدد بحرانی را  بر اساس معیار ریک****Risk Standard****محاسبه کرده و بر اساس معیار ریسک و امتیاز****RPN****سطح بندی خطر را تعیین می کند  و بر اساس آن خطرات را در سه سطح عادی ، نیمه بحرانی و بحرانی  تعیین می کند****و در صورتی که****خطر در محدوده نیمه بحرانی و بحرانی باشد نیاز به اقدام اصلاحی و مداخله دارد و خطرات سطح عادی نیازی به مداخله ندارند  بنابر این در مورد بحرانی و نیمه بحرانی اقدام  اصلاحی جهت کاهش یکی از پارامترها انجام می­شود.**

**الویت با خطرات بحرانی و سپس نیمه بحرانی است**

**بعد از ارزیابی اولیه و اقدام اصلاحی نیاز به ارزیابی مجدد است**

**اگر بعد از اقدام امتیاز الویت ریسک کاهش پیدا کرد و از بحرانی و نیمه بحرانی به حالت عادی رسید اتمام عملیات انجام می شود ولی در صورتی که مقادیر به حد عادی نرسد نیاز به اقدام بعدی و محاسبه عدد RPN مجدد است و این عمل تا زمانیکه خطرات به سطح عادی نرسیده اند ادامه پیدا می کند**.

**ابتدا خطرات بالقوه ای که در آزمایشگاه ممکن است وجود داشته باشد لیست می شود**

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/1.png)

**بعد از تهیه لیست خطاها علل ریشه ای و تاثیرات خطا لیست شده و در مستند ذخیره می شود**

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/2.png)

**سپس در بخش علل ریشه ای باید اقدامات لازم ثبت شود**

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/3.png)

**بعد از ثبت اقدامات باید ارزیابی اولیه برای تعیین الویت ریسک انجام شود**

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/4.png)

**برای این کار بر روی گزینه " ارزیابی اولیه "  کلیک کنید و امتیاز مربوط به هر آیتم را انتخاب نمائید و سپس ذخیره کنید**

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/5.png)

**پس از ثبت پارامتر ها و تعیین عدد الویت ریسک  فرم را ذخیره کنید و  ببندید**

**پس از این اقدام مجددا لیست خطر را باز کنید و خطر مورد نظر را فراخوانی کنید**

**بعد از اقدامات اصلاحی مجددا بر روی گزینه " ارزیابی مجدد  " کلیک کنید **

**و عدد الویت ریسک را بعد از اقدام اصلاحی لازم مجدد تعیین نمائید**

**به صفحه  " ریسک آنالیز " بروید  و رتبه خطر مورد نظر را ببینید**

- **اگر خطر تعدیل شده باشد و از مرتبه بحرانی و نیمه بحرانی به مرتبه عادی تبدیل شده باشد اقدامات موثر بود و ارزیابی به اتمام می رسد  در این حالت بر روی گزینه " اتمام " کلیک کنید**
- **اگر همچنان در مرتبه نیمه بحرانی و بحرانی باشد نیاز به ارزیابی های مجدد بعدی خواهد بود و ادامه مراحل ...**
- **ممکن است یک ریسک چندین بار ارزیابی شود برای مشاهده سوابق بعد از انتخاب ارزیابی مجدد روی "تاریخچه" کلیک کنید**
-

![](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/image.png)

![این تصویر دارای صفت خالی alt است؛ نام پروندهٔ آن image-1.png است](https://treata.software/wp-content/uploads/2022/07/image-1.png)